راپۆرت
قهلعهبانی وه خهوهر رهسنی ئیسنا وهتیود : تا ئێگه ئهوبان چیین تهولید نهفت خام عهراق تا رۆژانه 2 مێلیون و 700 هزار بشکه له ناو رۆژ مشکلێک ئهراێ ئیمه درس نهکردیاس . وهلی ئهو که بائس نگرانی بی یه بهرنامهێکه که دهولهت عهراق ئهراێ فره کردن تهولید نهفت خۆێ له ناو 7 سال ئایهنده له دهس ئێجرا دێرێ . وه ناو ئهو بهرنامه ، تهولید نهفت عهراق له 2 مێلیون و 7 هزار بشکهێ ئێگه وه نزیک 11 مێلیون بشکه له ناو رۆژ رهسێ . بهرنامهێ ئهوبان چیین تهولید نهفت عهراق ئهراێ ئێران تا ئێنازێک ئههمیهت دێرێ که کار وهدهسهیل رژیم ئێسلامی وه ئێران ، 2 ههفته لێیهوهر سیمینارێک له ژێر ناو بهرنامهێ پێش خسن سهنعهت نهفت عهراق وه خاسی و خراوی ئهوه ئهراێ بازار جهانی نهفت وهگهرد حۆزور کارناسهیل نهفتی ئهوپا کرد . عهراق ئهراێ تهولید ههشت و نیم مێلیون بشکه نهفت وهگهرد شرکهتهیل جهانی قهرارداد ئێمزا کردیاس وه ئهو قهراردادهیله تا ههفت سال ئایهنده نهتیجه دهن . ئهگهر عهراق وه ئهو حهجمه له تهولید نهفت برهسێ ، بوده هاو سهت عهرهوسان سعودی له تهولید نهفت ، وه تهولید نهفت ئهو ولاته وه 3 ئهقهورهی تهولید نهفت ئێگهی ئێران رهسێ . ئێران له حال حازر دێمین تهولید کهر گهوراێ ئهندام ئۆپکه وه ئهگهر تهولید نهفت عهراق وه ئێ ئێنازه برهسێ وه سادگی ئهو ولاته جی ئێران که مقام دێم تهولید کهر نهفت ئۆپک دێرێ گرێدن . ههر وێ خاتره قهلعهبانی وهتیاس : ئهراێ رهسین وه ههدهفهیل بایه وه تهناسب له بهش تهولید نهفت ئێران سهرمایه وه کار بێریم وه له 5 سال ئایهنده بایه 150 مێلیارد دلار له بهش تهولید نهفت سهرمایه کووهو بکهیم . ئهو قسیه وه ئێ مانی یهسه که ئێران بایه وه ناو سال 30 مێلیارد دلار ئهراێ بهش تهولید نهفت سهرمایه کووهو بکهێ تا وه ههدهفهیل خۆێ برهسێ . ئێران تهسمیم دێرێ تا نزیک 15 سال تر یانێ تا سال 1404 وه بان سهنهد بهرنامهێ دیاری کریاێ بیست سالهێ خۆێ ، تهولید نهفت ئهو ولاته وه بانتر له 7 مێلیون بشکه له ناو رۆژ برهسنێ وه قهلعهبانی وهتیود : وه تهور تهبیعی ههر چگه فرهتر سهرمایه کووهو بود تهولید نهفت فرهترێک له ئایهنده دێریم . خاس و پێش خسن مێدانهیل هاوبهش یا مهێدانهیل نهفتی نزیک مهرز 2 ولاتیش شایهد بهشێک وه نگرانیهیل ئێران بود وهلی مهسئهله و مشکلهیل ئێران له یانه وهرولاوتر و فرهتره . مشکل ئهسلی ئێران له حال حازر تهحریمهیل جهانی یه که دهس ئێران ئهراێ ئێستفاده له سهرمایهیل دهرهکی بهساس . تهحریمهیل شهوراێ ئهمنیهت سازمان ملهتهیل یهکگر ، بهش ئێنرژی وه وهر نیهگرێ وهلی تهحریمهیل یهێ ترهفهێ ئێمریکا وه فشارهیل ئهو ولاته ، شرکهتهیل گهوراێ جهانی مهجبور کردیاس تا له هاوکاری کردن وهگهردێ ئێران خۆیان بپیهرزنن . پارهکه وه خاتر تن بی ین تهحریمهیل وزارهت نهفت ئێران تهسمیم گرت هزار مێلیارد تمهن ئهوراق مشارکهت سهنعهت نهفت ولاوهو بکهێ تا وه قهول دهولهت مهردم بتیوهنن له سهرمایه دانان ئهراێ سهنعهت نهفت شهریکهو بون . له ناو 5 سال لێیهوهر دهولهت ئێران ههول داس ئهراێ وه دهس هاوردن سهرچاوهیل مالی ئهرێ پروژهیل نهفتی ، له سهرچاوهیل ناوهکی ئێستفاده بکهێ وهلی راپۆرتهیل نیشان له یه دێرن که فرێک له پروژهیل گهوراێ نهفت و گاز وه خاتر کهم بی ین سهرچاویل مالی فره کۆل کار کهن . ئێران ئهراێ رهسین وه ههدهفهیل بهرنامهێ 20 سالهێ خۆێ تا سال 1404 یانێ تا نزیک 15 سال تر وه نزیک 500 مێلیارد دلار سهرمایه ئهراێ سهنعهت نهفت خۆێ نیاز دێرێ . قهراره که تهولید نهفت وه ههفت مێلیون بشکه له ناو رۆژ وه تهولید گاز وه نزیک 1500 مێلیون متر مۆکهعهب برهسێ . یه له وهختێکه که له ناو 5 سال لێیهوهر دهولهت مهحمود ئهحمهدی نژاد ، نهتیوهنسیه قهرارداد گهوراێک وهگهرد شرکهتهیل جهانی وه ئهوهیش فرهتر ئۆروپایی ئهراێ خاس کردن سهنعهت نهفت و گاز وه ئێمزا برهسنێ . مهێدان گاز پارس جنوبی وه ئۆنوان مهمترین پروژهێ گازی ئێران نمونهێک له ئهو پروژهیلهسه که ئێران نهتیوهنسیه وهگهرد مزاکرهیل دیور دریژ خۆێ وهگهرد شرکهتهیلێک جور شل و توتال ، نهزهر ئهوان ئهراێ سهرمایه ئهو کار خسن وه شرکهت له ئهوه وه دهس بارێ . رژیم ئێسلامی ئێران له ئهو حال و رۆژه ناچار بی ئهراێ ئاخرهیل وههار ئێمسال ، پێش خسن 6 فاز مهێدان گازی پارس جنوبی وه ئهرزش 21 مێلیارد دلار ئهو دهس شرکهتهیل ناوهکی وه ئهوهیش فرهتر شرکهتهیل له ژێر نهزهر سپا بهێ . وهلی مشکل تهنیا پیول نی یه ، حهتا ئهگهر ئێران بتیوهنێ پیول لازم ئهراێ پێش خسن سهنعهت نهفت و گاز وه دهس بارێ ، مشکل ئاماده کردن تکنۆلۆژی که فرهتر هاله ئێختیار شرکهتهیل نهفتی جهانی ، جارێک له سهر جی خۆێ مێنێ . مهسئهلهێ تر ئهراێ ئێران حێفز کردن ئێنازهێ ئێگهێ تهولید نهفته . تهولید نهفت ئێران وه حال حازر وه تهور ناوراس 4 مێلیون بشکه له ناو رۆژه که یهێ مێلیون و 600 هزار بشکهێ ئهوه له ناو ئێران مهسرهف وه ئهو دیواێ ئهوه ئهراێ دهیشت ئێران کل کریهێ . قابل باسه بهش وهرچاوێک له چایل نهفتی ئێران کۆت دێم عمر خۆیان دێرن ئهوپشت سهر نهن وه ههر وێ خاتره تهولید نهفت ئهوان ریو ورهو کهمی یه . وه حال حازر تهولید نهفت ئێران وه خاتر خراوی و ئهو خوار هاتن فشار چایل وه ناو سال 200 هزار بشکه ئهو خوار تیهێ . ئێران ئهراێ جۆبران ئێ کهم بی ین تهولیده وه ئێجراێ بهرنامهێ دریژ وهخت فرهکردن تهولید وه کووهو کردن سهرمایهێ فرێک نیاز دێرێ . ئهو خوار هاتن ئێنازهێ تهولید وه سن بان مهێدانهیل نهفتی له ئێران وه ههر لێوا کووهو نهکردن سهرمایهێ کافی ، ئێران وه ناو حال و رۆژ پێچیاێ و خراوێگهو بردیاس . وه نهزهر کهسهیل کارناس ئێنرژی ، وهگهرد تن بی ین مشکلهیل مالی وه تهحریمهیل جهانی ، حال و رۆژ ئێجراێ پروژهیل نهفتی ئێران پێچیاێ تر له جارانه وه ئهگهر نواگرهیل کووهو کردن سهرمایهێ دهرهکی جور تهحریمهیل جهانی دریژه پیا بکهێ ، ئهراێ ئێران فره مشکله بتیوهنێ سهقف تهولید خۆێ حێفز بکهێ ، چه برهسێ وه یه که بتیوهنێ زهرفیهت تهولید خۆێ ئهو بان بهوهێ .
تروسکه وبلاگێکه وه زاراواێ شیرین کوردی کهڵهۆری ، ئۆمێدوارم وه کار کردن له بان ئێ وبلاگه تیوهنسیوم خزمهت بیوچگێک وه هاو زوانەیل ئهزیز کردیوم و بکهم .