رهنجنامهێ هاورێ
ههرگێز له مهرگ رخم نهچی حهتا ئێگه که له نزیک ترین جی وه دوسانه ترین وهخت ، له لاێ خوهم حسێ کهم . وه بووێیهو کهم وه ناسمێ ، ئهرا یه که ئاشناێک قهدیمی یه ئهراێ ئێ ملهتو ولاته . نه وهگهردێ مهرگ بهلکه وهگهردێ دهلیلهیل مهرگ قسیه دێرم ، ئێگه که ماناێ تاوان گویهریاس وه وه تواسن حهق و ئازادی تهرجۆمهێ کردنه ، ئایا بودن له ئاخر و ئاقبهت رخت بچود ؟ ئیمه ئهو کهسانه که له لاێ ئهوانهو وه مهرگ مهحکوم بیمنه ، له فێر پیا کردن دهروهچێک وهرهو لاێ دنیاێک خاستر و بێ له ناو بردن حهق له ههول و تلاش بیومن ، ئایا ئهوانیش زانن چوه کهن ؟
له شار کرماشان زنهی خوهم شروو کردم ، ئۆره که گهوراییهێ ههمیشه هاله سهر زوان هاوولاتیهکانم ، ئۆره که مههد تهمهدن نیشتمانهکهم بی یه . زێنم ورهو جاێک کیشانهم که دۆچوهکیێک و حال و رۆژێک نارهوا بفامێم وه له ناو ناخ دڵمهو دهرکێ بکهم که نیشان دهر ستهم بی ، ستهمێک له حهق م ئێ جوره کهسێک ئێنسانی وه له حهق م ئێ جوره مهجموعهێ ئێنسانیێک ، ئهو دیوا کهفتن ئێ سۆئاله : ئهرا چوه ستهم وه له ناو بردن ئهوه ، بائس بی فکرم ئهرا هزار جی بچود ، وهلی وه رهنج بێوهر و حناس سهرد ، ئهوان جورێک رێیهیل بهسایون و حهق خوازی له دامهو کردیون و ئهوه سهرکۆت کردیون که له ناو شارهکهم نهتیوهنسم رێێک پیا بکهم . حسارهیل دهسکرد وه جی هیشتم و چیم ئهرا جی تر . بیمه پێشمهرگهێ کۆمهله ، فکر ناسین خوهمو ناسنامێک که له ئهوه ناههمێ بیوم م کیشانه ئۆره . دیورهو کهفتن له جی وه دنیا هاتن منالیێم ئهگهر چوه ئهرام سهخت و ئازار دهر بی وهلی هیچ وهخت بائس بریان م له ولاتهکهم نهیو . ههر چهن جارێک وه خاتر دیدارێک دوواره وه زینیهو کردن خاترهیلم ئهو دیوا ئهراێ مال ئهوهلم هاتم ، وهلی جارێک ئهوان دیدار وه کامم تیهل کردن ، دهسگیرم کردن و له قهفهسم کردن . ههر له ئهو ئهوهلهو وه وهگهردێ پێشوازی ئێنسان دوسانهێ دهسگیر کهرهیلم ، فامیم که ههر ئهو چارهنویس تراژدیک و خهمبار هاوریهیل و رێبهرهیل ئێ رێ پڕ هاتوو چووهو چهوهرێیه : شکهنجه ، پهروهنده سازی دادگا سفارشیو وه تنی له ژێر نفوز ، حۆکمێک یهێ راس ناعادلانه و سیاسی وه له ئاخرهو مهرگ بیلا خومانی تر بیوشم : دیواێ دهسگیری له شار کرماشان وه ناو تاریخ 29 ، 4 ، 87 وه دیواێ چهن سات مێوان بی ین له ئێدارهێ ئێتلائات ئهو شاره ، له سورهتێک که دهس بهن و چهو بهنێک گهزاره دار ، رێ کردن و دیێن ئهرام قهێخه کردیود ، کهسێک که خۆێ جی نشین دادستان وه پیم ناسان ، دهس وه پرسین یهێ سری سۆئالهیل بێ رهبت و پڕ له ئێتهامهیل هیچ و پوچ دا (ههر چهن قابل باسه که ههر جوره پرس و جور قهزایی له جیێک بێجله مۆحیت دادسرا و دادگا وه بان قانون قهێخهس ). وهێ جوره دهور پرس و جورهیل بێ حساو و کتاو له م دهس وه کار کرد . ههر ئهو شهوه ئهراێ ئێدارهێ ئێتلائات شار سنه کل کریام ، وه سور راستین لهوره تهجرۆبه کردم ، سلولێک پێس وهگهردێ دهسشوئیێک بو گهنیاگ وه پهتووهیلێک که ئێحتمال داشت دهههیل سال له ملاقاتیان وهگهردێ ئاو و پیهکی گۆزهریایود . له وه ئهو دیوا شهو و رۆژ دالان خوارگ و ئۆتاقهیل پرس و جور وهگهردێ چاشنی کۆتهک وه شکهنجهێ تاقهت رمن و بهردهوامیێک وه ئاخر ناتیاێ و سێ مانگه گویهریا . پرس و جورکهرهیل قهدردار وه خاتر ئهو بان چیین مقام و پله و پاێ شۆغلی خۆیان وه وه خاتر دهسمۆزدێک بێ قهدر و هیچ و پوچ ، له ناو ئهو 3 مانگه ، دهس وه دهر کردن ئێتهامهیل عهجیب و غهریبێگ دان که خۆیان خاستر له ههر کهس تر وه درو بی ین ئهوه ئیمان داشتن . وهگهردێ ئێمتحان کردن گشت رهوشهیل وه دهر کردن ئێ ئێتهامه که له حهملهێ تفهنگ وه دهسانه شرکهت کردمه ، ئێتهامهیلێک که ئهراێ سابت کردن ئهوانه فره ههول دان ، وهلی هیچ کام له ئهوانه نهتیوهنسن سابت بکهن وه تهنیا ئێتهامێک که ئهراێ ئهوان سابت بی ئهندامیهت له کۆمهله و تهبلیغ وه زد نێزام بی وه خاسترین دهلیل ئهراێ تهک بی ین ئێتهامهیلم رهێ دادگا ئهوهل بی ، که شۆعبهێ یهکم دادگا ئێنقلاب ئێسلامی شار سنه حۆکم 10 سال زندان وهگهردێ تهبعید وه زندان رامهۆرمۆز دا . ساختار ئێداری و سیاسی ئێران ههمیشه تیوش ئافهت تهمهرکۆز خوازی بی یه وهلی له ئێ نمونه که مهسهلهن تواسن له کار و بار قهزا تهمهرکۆز خوازی نهکهن . وه تازهگی ئێختیار و سلاێ دوواره نهزهر دان وه بان حۆکمهیل مۆتهههمهیل سیاسی وه بان ترین ئێنازه ، حهتا له دار دان ، له دیوان عالی گرتن و دانهێ وه محاکم دوواره نهزهر دهر ئۆستان ، وه خاتر ئێعتراز دادستان کامیاران وه حۆکم ئهوهل وه له ئاخر تهعجۆب و بهر ئهکس قانونهیل دیاری کریاێ ناوهکی ئێران ، شۆعبهێ چوارم دادگا دوواره نهزهر دهر ئۆستان کوردستان ، حۆکم 10 سال زندان م گویهران حۆکم له دار دان . وه بان مادهێ 258 ێ قانون دادرهسی کهێفهری ، محاکم دووارهنهزهر دهر تهنیا وهختیک تیوهنن حۆکم ئهوهل فرهوه بکهن که حۆکم دهر کریاێ له دهس کهم مجازات دیاری کریاێ له قانون کهمتر بود . وه بان کهێفهر خواز دادستان ، ئێتهام دژمنی وهگهردێ خۆدا ، دهس کهم حۆکم وه ئێ باره یهێ ساله ، ئێگه خۆتان فاسلهێ 10 سال زندان وهگهردێ تهبعید وهل ئێ دهس کهم حۆکمه بسهنجنن ، تا بزانین حۆکم له دار دان چهنێک نا قانونی و نا حۆقوقی و نا سیاسی یه . ئهلبهت نهوهتیاێ نهمێنێ ، وهخت کۆلێک وهرجله گویهرانن حۆکم زندانم وه حۆکم له دار دان له زندان مهرکهزی شار سنه ئهراێ زندان ئێدارهێ ئێتلائات کل کریام وه له ئۆره له م تواسن یهێ دهمهتهقهێ ویدوئویی ئهنجام بهم وه وه کارهیلێک که نهکردمه ئێعتراف بکهم وه کهلمهیل و جملهیلێک له رهد باوهرهیل خوهم وه زوان بارم . وهگهردێ فشارهیل تنوتێژ م حازر وه قهبوول کردن خوازیار نامهشروو ئهوان نهیوم وه ئهوان وه ئاشکرایی وهتن حۆکمهکهم وه ئێعدام گویهرنن وه فره زیو وه عههد خۆیان وهفا کردن وه داین دادگا ئهو دهس مهرجهیل ئهمنیهتی و غهێر قهزایی سابت کردن ، ههر وهێ خاتره ئایا بودن کهسێک وه ئهوان ئێنتزارێک داشتود ؟
قازی قهسهم خواردیاس له ههر جا و ههر وهخت وه له نواێ ههر کهس و موزووێک بێ ترهف بمێنێ وه تهنیا له دهروهچ حۆقوق و قانون وه دنیا بنورێ ، که ئهمین قازی ئێ ولات کاول بی یه تیوهنێ ئێدئا بکهێ که قهسهم خۆێ نهشکانیاس وه بێ ترهف و ئادل مهنیاس ؟ وه فکر بهنده ئێ جوره قهزاوهتهیلێک وه شمار کلگهیل دهس ههم نیهرهسن . وهختێك که گشت سیستمهیل قهزایی ئێران وه ئێشارهێ یهێ پرس و جور کهر نا زانا و دیور له سهواد حۆقوقی ، دهستور دهسگیری ، زندان ، محاکمه کردن وه مهرگ ئێنسانهیل وه ئێجرا نهێ ، ئایا بودن له یهک یا چهن قازی بێ دهسلات یهێ ئۆستان ههمیشه له ژێر ستهم گلیهی کرد ؟ بهلێ مال له بنهوا خراوه .....
وه ههر حال وه یهکه له ملاقات ئاخرم وهگهردێ دادستان سادر کهر کهێفهر خواز له ناو زندان ، ئهیو وه ناقانونی بی ین وه ئێجرا نان حۆکم له ئێ وهخته ئێعتراف کرد ، وهلی ئهراێ جار دێم توان حۆکمهکه وه ئێجرا بنهن . نهوهتیاێ دیاره که ئێ جوره پا له یهێ کهوشهو کردنێ ئهراێ وه ئێجرا نان حۆکم وه ههر جور که بودن ، نهتیجهێ فشارهیل مهحفهلهیل ئهمنیهتی و سیاسی ئهو دهیشت له قوهێ قهزائییهس . کهسهیل ئهندام ئهو مهحفهلهیله تهنیا له زاویهێ فیش حۆقوقی وه قهسد و قهرهز و نیهتهیل سیاسی خۆیان وه موزوو مهرگ و زنهی زندانی سیاسی نورن ، ئهراێ ئهوان دیور له ههدهفهیل غهێر مهشروو خۆیان ، هیچ جوره مهسئهلێک قابل تهرح و تهسهور نی یه ، حهتا ئهگهر یهکم حهق هاوزاد ئێنسان یانێ حهق زنهی بود . سهنهدهیل جهانی پێشکهش ، ئهوان حهتا قانونهیل و معیارهیل لازم ناوهکی خۆیانیش هیچ و پوچ وه حساو تیهرن .
وهلی قسیه ئاخر : ئهگهر وه گۆمان زۆرئیوشهیل و حاکمهیل ، مهرگ مه بائس له بهێن چیین مهسئهلێک وه ناو مهسئهلهێ کوردستان بود بای وهت یهێ خیالێک باتل فرهتر نی یه . نه مردن منو نه هزارهیل جور م مهرههمێک وه بان ئێ ژان بێ دهرمانه نیهنهێ وه شهکێک نهێرم که ئهوه بلوزهدار تر ههم کهێ.
بێ گۆمان ههر مهرگێک ئێشارێکه وه زنهی تر .
ئێحسان فهتاحیان
زندان مهرکهزی سنه
تروسکه وبلاگێکه وه زاراواێ شیرین کوردی کهڵهۆری ، ئۆمێدوارم وه کار کردن له بان ئێ وبلاگه تیوهنسیوم خزمهت بیوچگێک وه هاو زوانەیل ئهزیز کردیوم و بکهم .